Giải đáp nhanh về CHỌN NGHỀ, CHỌN TRƯỜNG

Câu hỏi 1: Cách thức để thí sinh xác định được ngành nghề phù hợp với sở thích, năng lực và tính cách của bản thân ?

Đáp: Để chọn cho mình một nghề phù hợp, không đơn giản. Bạn phải thận trọng và có công tìm hiểu mới tìm được đáp án chính xác. Sau đây là vài gợi ý ngắn:  

Bạn đừng chọn ngành nghề theo cảm tính. Nhất là đừng chủ quan căn cứ theo sở thích. Sở thích dễ thay đổi tùy hứng, tùy thời, tùy tâm trạng... Sở thích chưa hẳn là sở trường. Cũng có nghĩa: Thích chưa chắc đã hợp. Nghề mà ta thích chưa hẳn là nghề mà ta sẽ học được và làm được. Ta chỉ làm được và làm tốt khi (và chỉ khi) ta có đủ năng lực (trong đó có sở trường) phù hợp với nghề đó.

Bước đầu, nên tìm hiểu kỹ vài ngành nghề mà bạn định hướng tới. Đồng thời, tự khám phá bản thân xem phẩm chất và năng lực của mình có tương hợp với những đòi hỏi của nghề hay không. Việc khám phá bản thân có thể thông qua trắc nghiệm, qua nghiên cứu những bài viết chuyên sâu về hướng nghiệp để suy ngẫm mình thực sự có sở trường gì tương hợp với nghề.

Từ đó mới có cơ sở khách quan để chọn ngành nghề theo sở trường hoặc năng khiếu. Sở trường có giá trị ổn định và bền lâu, nó thực sự là một phần quan trọng của năng lực.

Mặt khác, cần tỉnh táo và cân nhắc kỹ để chọn ngành trước, chọn nghề sau (vì ngành rộng hơn nghề). Tiếp theo: chọn nghề phù hợp trước, chọn trường tương ứng sau (vì nhiều trường có chung ngành đào tạo, nhưng sắc thái đặc trưng và mục tiêu đào tạo có khác nhau). Đảo ngược thứ tự đó, rất dễ bị nhầm.

Bạn đừng bỏ qua hay coi nhẹ tính cách của bạn. Tính cách có mối quan hệ máu thịt với nghề nghiệp (cả khi học nghề, lập nghiệp và hành nghề). Hãy tự hỏi: “Nghề bạn định chọn có “yêu” bạn không ?”, nghĩa là tính cách của bạn có phù hợp với những đòi hỏi gay gắt của nghề đó không.

Nên khắc ghi lời của các chuyên gia tư vấn lỗi lạc: Chính tương lai bạn được quyết định từ tính cách của bạn. Tính cách của bạn phải kết duyên được với nghề bạn chọn. Và như thế có nghĩa: Chính nghề chọn bạn, chứ không phải bạn chọn nghề.

Câu hỏi 2: Thí sinh nên dựa trên các yếu tố nào để chọn trường ?

Đáp: Để chọn trường tương ứng, cần lưu ý mấy điều cơ bản và thiết thân đối với bạn:

Trường đó có ngành nghề đào tạo thực sự phù hợp với nghề bạn định chọn không (yếu tố tương thích với nghề).

Trường đó có thuận lợi cho bạn về sự đi lại không (yếu tố địa lý và giao thông).

Trường đó có lệ phí đào tạo và nơi ăn ở (nếu phải tạm trú) có phù hợp với túi tiền của bạn không (yếu tố kinh tế tài chính).

Trường đó có cơ chế đào tạo liên thông để thỏa mãn nhu cầu học lên của bạn không (yếu tố kích thích sự nỗ lực).

Trường đó có cơ chế tạo việc làm cho sinh viên tốt nghiệp xuất sắc không (yếu tố kích thích từ nguồn tuyển dụng).

Trường đó, khoa đó có chất lượng đào tạo cao hay không, liệu bạn có thể vươn tới đến mức nào (yếu tố tác động từ chất lượng). Kinh nghiệm cho thấy điểm chuẩn lấy vào thường phản ánh chất lượng đào tạo của khoa.

Đặc biệt, bạn nên căn cứ vào lực học của mình để chọn trường, chọn khoa, chọn hệ đào tạo cho phù hợp, đảm bảo mình có thể vượt qua kỳ tuyển sinh. Phải “liệu cơm gắp mắm”, nếu sức học chỉ bình bình thì chưa vội chọn hệ đào tạo bậc cao (yếu tố vừa sức).

Tóm tắt bằng một lời khuyên khác theo thông điệp của một tổ chức hướng nghiệp ở Đài Loan:

“Điểm tựa chủ yếu của quá trình xây dựng một sự nghiệp không phải nằm ở nghề nghiệp hay ở “tam bảo” (thiên thời, địa lợi, nhân hòa). Nó nằm tại cõi sâu trong lòng người lập nghiệp. Cái “cõi sâu” ấy tự mình phải biết khám phá, biết khai phá và biết vận dụng, mới thành công. Nếu bạn chưa tự khám phá được “cõi sâu” đó, hãy tìm đến chuyên viên trắc nghiệm hoặc tư vấn tâm lý để được giúp đỡ”.

QUANG DƯƠNG